Het Dynamisch Maturatie Model: een ander kompas in het werken met volwassenen in forensische context

Wie in een forensische context met volwassenen werkt, weet hoe snel klassieke verklaringsmodellen tekortschieten. Gedrag is vaak heftig, tegenstrijdig of ronduit onbegrijpelijk. Verhalen zijn fragmentarisch. Relaties lopen vast. En niet zelden zit je als professional met het gevoel: ik begrijp wát er gebeurt, maar niet meer waarom.

Voor mij is het Dynamisch Maturatie Model (DMM) geen extra theorie bovenop alles wat ik al kende. Het werd een ander kompas. Eentje dat mijn kijken, denken en handelen fundamenteel heeft verschoven, en vooral: verdiept.

In dit artikel neem ik je mee in wat het DMM is, en waarom het voor mij zo’n meerwaarde bleek in het werken met volwassenen in forensische context.

Van classificeren naar begrijpen

In forensisch werk is classificatie vaak dominant. Diagnoses, risicotaxaties, inschattingen van recidivegevaar, behandelindicaties… Ze zijn noodzakelijk, maar ze verklaren zelden hoe iemand tot dit gedrag is gekomen, of waarom net dit patroon telkens opnieuw opduikt.

Het DMM - ontwikkeld door Patricia Crittenden - vertrekt vanuit een ander uitgangspunt:

Gedrag is geen symptoom op zich, maar een adaptieve strategie die ooit functioneel was in de context waarin iemand opgroeide.

Dat perspectief alleen al maakt een wereld van verschil. Het nodigt uit om niet langer te denken in termen van tekort of onwil, maar in termen van bescherming, overleving en aanpassing.

Zeker in een forensische context - waar veel cliënten langdurige, complexe en vaak onzichtbare ontwikkelingsbedreigingen hebben gekend - is dat geen detail, maar een noodzakelijke bril.

Volwassenen, hechting en complexiteit

Hechting wordt nog te vaak geassocieerd met kinderen, opvoeding of vroege ouder-kindrelaties. Alsof het bij volwassenen niet meer relevant zou zijn.

Het DMM maakt precies daar het verschil. Het model vertrekt expliciet vanuit het idee dat hechtingsstrategieën levenslang doorwerken, maar ook voortdurend worden aangepast aan nieuwe contexten, dreigingen en relationele ervaringen. Volwassen gedrag - ook gewelddadig, manipulatief of schijnbaar kil gedrag - kan begrepen worden als een doorgedreven, verfijnde strategie om met gevaar om te gaan.

In mijn forensisch werk hielp dat mij om:

• niet te snel te moraliseren,

• niet te blijven hangen in “weerstand” of “gebrek aan motivatie”,

• en vooral: om gedrag te zien als informatie, niet als eindpunt.

  
  

Een taal voor wat wringt in de werkrelatie

Een van de grootste meerwaardes van het DMM voor mij ligt in hoe het de werkrelatie zelf serieus neemt.

In forensische en andere complexe settings zijn relaties zelden neutraal. Macht, controle, wantrouwen, afhankelijkheid en dreiging spelen altijd mee, ook al worden ze niet altijd uitgesproken. Het DMM erkent dat en biedt taal om te begrijpen wat er tussen cliënt en professional gebeurt.

Ik begon beter te zien:

• waarom sommige cliënten informatie minimaliseren of rationaliseren,

• waarom anderen overspoelen, escaleren of emotioneel trekken,

• en waarom ik zelf soms geneigd was om te versnellen, te redden of net afstand te nemen.

Niet als persoonlijk falen, maar als interactie tussen strategieën. Dat inzicht maakte mij rustiger. Steviger. Minder reactief.

Veiligheid als subjectieve realiteit

In forensisch werk spreken we veel over veiligheid - objectieve veiligheid, risicobeheersing, procedures. Het DMM voegt daar iets cruciaals aan toe: veiligheid is altijd subjectief.

Wat voor de ene cliënt logisch en veilig voelt, kan voor een andere existentieel bedreigend zijn. Het DMM helpt om die verschillen te begrijpen zonder ze te moeten goedkeuren of vergoelijken.

Dat maakt het mogelijk om:

• preciezer af te stemmen,

• realistischer doelen te stellen,

• en verandering niet te forceren waar de draagkracht ontbreekt.

Verandering zonder ervaren veiligheid is zelden duurzaam. Het DMM maakt dat pijnlijk zichtbaar, en tegelijk werkbaar.

Geen excuusmodel, geen quick fix

Wat ik waardeer aan het DMM, is dat het geen excuusmodel is. Het vergoelijkt gedrag niet. Het minimaliseert risico’s niet. En het belooft geen snelle oplossingen.

Integendeel: het vraagt trager denken, beter kijken en meer professionele zelfreflectie. Maar precies daarin ligt voor mij de kracht.

Het gaf mij een kader dat complexiteit verdraagt, een manier om gedrag te lezen zonder het te reduceren, en een stevig fundament om professioneel nabij te blijven, ook wanneer het net wringt.

Tot slot

Het Dynamisch Maturatie Model heeft mijn forensisch werk niet eenvoudiger gemaakt, wel helderder. Het gaf woorden aan wat ik intuïtief al aanvoelde, maar moeilijk kon plaatsen. Het bracht samen wat vaak uit elkaar werd getrokken: gedrag, geschiedenis, relatie en veiligheid.

Voor wie werkt met volwassenen in complexe, risicovolle contexten biedt het DMM een manier om mens te blijven, professioneel te blijven én beter te begrijpen wat er werkelijk speelt.

Niet als waarheid.

Wel als lens.

---

Wil je verder lezen over hoe ik het DMM vertaal naar de praktijk van hulpverleners en psychologen? Op deze blog deel ik regelmatig inzichten, reflecties en werkbare kaders uit mijn dagelijkse praktijk.